BETON SINIFLARI

a) Basınç Dayanım Sınıfları
Betonun basınç dayanımı standart kür koşullarında saklanmış (20 °C ± 2 °C kirece doygun su içerisinde), 28 günlük silindir (15 cm çap, 30 cm yükseklik) veya küp (15 cm kenarlı) numuneler üzerinde ölçülür.

Hazır betonda basınç dayanımı sınıfları, karşılığı silindir ve küp karakteristik basınç dayanımları aşağıdaki tabloda özetlenmiştir. (TS 11222)

b) Kıvam Sınıfları
Betonun işlenebilme özelliği kıvamı ile tayin edilebilmektedir. Kıvam, betonun kullanım yerine (kalıp geometrisi, demir sıklığı, eğim), betonu yerleştirme, sıkıştırma, mastarlama imkanlarına ve işçiliğine, şantiyede beton iletim imkanlarına (pompa, kova) bağlı olarak özenle seçilmesi gereken bir özelliktir. TS 11222 Hazır Beton Standardında 5 kıvam sınıfı bulunmaktadır. K1, K2, K3, K4 ve K5 sembolleri ile tanımlanan bu kıvamlar çökme (slump) deneyi ile tayin edilmektedir.

Kıvamı etkileyen parametreler, bileşenlerin özellikleri, mix dizayn, kimyasal katkılardır. Taşıma süresi ve hava sıcaklığı daha çok kıvam kaybını etkileyen özelliklerdir.

Slump (Çökme) Deneyi yapılırken ;

·         Slump hunisi düz bir zemine konur.

·         Standart slump hunisi üç eşit kademede doldurulup, her kademede 25 kez standart şişleme çubuğuyla şişlenir.

·         Huni tamamen dolunca üst yüzeyi mala ile düzlenir.

·         Huni yavaşça yukarı doğru kaldırılır; bu sırada taze beton kendi ağırlığıyla çöker.

·         Şişleme çubuğu huninin üzerine konur ve çöken betonun üst seviyesinden çubuğun altına kadar olan mesafe ölçülür. Bu uzunluk, tazebetonun çökme (slump) değeri olarak adlandırılır.

Beton yerleştirme işlemi sırasında vibratör kullanılması kaçınılmazdır. "AFET BÖLGELERİNDE YAPILACAK YAPILAR HAKKINDA YÖNETMELİK" de vibratör kullanmadan beton dökümü işlemini yasaklamıştır. Şişleme, tokmaklama v.b. elle sıkıştırma usulleri, yalnızca vibratör kullanımıyla beraber, yardımcı yöntemler olarak kullanılabilir.

Betonu Taşınması Sırasında Kıvam Kaybının Muhtemel Nedenleri

·         Betonun yalancı priz yapması. Bunun önüne karıştırma işlemine devam edilerek geçilebilir.

·         Uzun taşıma süreleri. Süre uzadıkça buharlaşma nedeniyle oluşan su kaybı kıvam kaybına neden olur.

·         Taze beton sıcaklığı

·         Sıcak hava şartları

Özellikle yapı sektöründe beton işçiliğinde bilinç ve eğitim düzeyi düşük olduğundan taşıma, yerleştirme ve mastarlama işlemlerinin kolaylığı açısından K2 veye K3 kıvam sınıfında tasarlanmış betona, şantiyede fazladan su ilavesi ile daha yüksek kıvamlı karışım elde etme eğilimi oldukça yüksektir. Bu eğilimin mukavemet düşürücü zararlı sonucunu yok etmek için Türkiye Hazır Beton Birliği Yönetim Kurulu bir karar alarak üyelerine şantiye teslimi beton kıvamını K4 düzeyinde (çökme >16 cm) tutmalarını tavsiye etmiş, bunu yaparken su/çimento oranına (dolayısıyla mukavemete) dikkatlerini çekmeyi de ihmal etmemiştir. Bu konuda bilgilenen ve bilinçlenen müşteriler K4 kıvamlı beton sipariş vermektedir.

c) Agrega En Büyük (Maksimum) Tane Büyüklüğü Sınıfları
Beton içinde kullanılacak en iri agrega tane büyüklüğünün kalıp en dar boyutu, döşeme derinliği, pas payı, en sık donatı aralığı gibi unsurlarla uyumlu biçimde, TS 500 de belirtilen şekilde seçilmesi gerekir.

İzmir ve Ege'de en çok kullanılan Dmax = 25 mm. dir. Çok sık donatılı veya ince kesitli elemanlarda bazı bilinçli müşteriler" 1 No Agregalı " hazır beton siparişi vermektedir.

Dmax = 12 mm. olan 1 No Agregalı beton üretimi biz dahil Ege' de yoktur. Bunun karşılığı Dmax = 15 veya 16 mm. dir.

Betonun Diğer Özellikleri
a) Taze Beton Sıcaklığı
Hazır Beton standardına uygun olarak şantiyeye teslim edilen taze hazır beton sıcaklığının +5 °C'den az olmaması gerekmektedir.
b) Birim Ağırlık
Hazır beton üreticisinin beyan ettiği değere göre birim ağırlığa¸ ±%2 tolerans getirilmiştir. Örneğin beyan edilen değer 2350 kg/m3 ise 2350 x 0.02=47 kg/m3 bulunur. Dolayısıyla tolerans sınırları 2350±47 kg/m3 olmaktadır.
Birim ağırlık yoluyla metraj sorunları çözümlenebilmekte, transmikser boş ve dolu tartılarak beton ağırlığı ve hacmi belirlenebilmektedir.

  *   Kaynak:Türkiye Hazır Beton Birliği